تحلیل: افت صلاح در لیورپول به روایت آمار

لیورپول برای ۲ امین هفته متوالی، با گل دیرهنگام در لیگ برتر شکست خورد. صلاح ۲ موقعیت خوب را مقابل چلسی از دست داد. تا اینجای فصل، صلاح فقط ۲ گل به ثمر رسانده که یک گل آن هم از روی نقطه پنالتی بوده (پنالتی دیرهنگام مقابل برنلی). بنابراین صلاح فعلاً فقط یک گل در جریان بازی به ثمر رسانده. البته صلاح یک گل مقابل اتلتیکو به ثمر رساند که نشانی از سرعت و حرکات انفجاری او در فصل گذشته داشت اما روی هم رفته، فُرم صلاح به اصلی‌ترین نگرانی هواداران لیورپول در حال‌حاضر تبدیل شده.
صلاح فصل پیش ۵۷ مشارکت گل داشت و رکورددار ۵ لیگ معتبر اروپایی شد. وقتی نتایج نهایی توپ طلا اعلام شد، قرار گرفتن فرعون مصر در رده ۴، بسیاری را شگفت‌زده کرد اما با عملکرد فعلی صلاح، انگار حق با آن‌ها بوده!
لیورپول فصل را با ۷ پیروزی متوالی در تمام رقابت‌ها آغاز کرد و بعد از آن ۳ شکست متوالی، تیم اشلوت را وارد یک بحران نسبی کرده. حتی در آن ۷ شکست نیز نمایش‌های لیورپول دلچسب نبود و هواداران با خود می‌گفتند خیلی زود یا باید شاهد تغییر نمایش تیم باشیم یا تغییر نتایج. گزینه دوم زودتر از راه رسید و پیروزی‌ها تبدیل به شکست شد. صلاح نیز در هیچ‌یک ازین ۳ شکست گل‌زنی نکرد.
ایده اولیه این بود که با تمدید قرارداد صلاح و اضافه کردن ستارگانی چون ویرتز و ایساک، لیورپول از فاز تثبیت قدرت در انگلیس نیز فراتر رفته و وارد فاز بعدی یعنی قدرت‌نمایی در اروپا شود. اما نه خبری از تثبیت قدرت در انگلیس است و نه خبری از ابهت اروپایی. و صلاح به‌خاطر قرارداد جدید و دستمزد هنگفتش، بیش از بقیه ستارگان لیورپول زیر ذره‌بین است.

تمدید قراردادی که برعکس عمل کرد!

در سال‌های گذشته فُرمول اصلی بازی لیورپول رساندن توپ به صلاح بود اما آمارهای فعلی حکایت از این دارد که توپ‌ها در حال‌حاضر راهی به سمت صلاح پیدا نمی‌کنند! متوسط لمس توپ صلاح از ۴۸.۶ به ۴۲.۶ کاهش یافته که بسیار چشمگیر است. در بدترین فصل، لمس توپ صلاح هرگز از ۴۸ پایین‌تر نرفته بود. معیار اصلی‌تر، لمس توپ در محوطه جریمه حریفان است که اُفت صلاح در آن حتی شدیدتر بوده: از ۹.۶ در فصل قبل به ۵.۵ در این فصل. پایین‌ترین میانگین صلاح، مربوط به نخستین فصل حضور او در لیورپول بود: ۸.۵ . بنابراین صلاح حتی در فصل نخستش، لمس توپ بهتری در محوطه جریمه حریفان داشته!
۲ امین آماری که گویای اُفت صلاح است، دریبلینگ اوست. در فصل گذشته، میانگین تلاش‌های دریبلینگ صلاح، ۳.۵ دریبل و درصد موفقیت آن %۳۹ بوده. این ارقام برای صلاح در لیورپول هرگز از ۲.۸ و %۳۱ پایینتر نرفته. با این‌حال، در ۱۰ بازی این فصل، شاهد پسرفت شدید صلاح در این ارقام هستیم: ۱.۶ دریبل با درصد موفقیت %۲۰ !
در واقع صلاح تا اینجا فقط ۱۱ دریبل زده و فقط ۱ دریبل موفق داشته: %۹.۱. در حالی‌که فصل پیش ۱۳۷ بار برای دریبل‌زنی تلاش کرده بود و ۵۸ دریبل موفق داشت: %۴۲.۳. البته بقول معروف شب دراز است و قلندر بیدار. هنوز مدت زیادی از فصل باقی مانده اما کاهش همه آمارهای صلاح، واقعیتی غیرقابل انکار است. میانگین شوت صلاح از ۳.۴ در فصل گذشته و از ۳.۳ در پایین‌ترین حالت صلاح، این فصل به ۲ کاهش یافته. متوسط xG صلاح نیز نصف شده: از ۰.۶۳ به ۰.۳۲. پایین‌ترین میانگین xG صلاح در لیورپول نیز ۰.۵۵ بوده که بالاتر از این فصل است.
در ۲۴ بازی باشگاهی آخر، صلاح ۵۲ شوت زده که فقط ۴ تای آن منجر به گلِ غیرپنالتی شده.

خلق موقعیت، تنها سنگری که صلاح حفظ کرده

لازم است تأکید کنیم که آمارهای صلاح در زمینه خلاقیت، بر خلاف بقیه آمارهای او اُفت کمتری را تجربه می‌کند. خلق موقعیت صلاح در ۹۰ دقیقه از ۲.۱ به ۱.۶ کاهش یافته. معیار xA که نشان‌دهنده کیفیت پاس‌ها یا احتمال گل شدن آن‌هاست، از ۰.۲۳ به ۰.۲۴ کاهش یافته و خلق موقعیت عالی توسط صلاح نیز فقط ۰.۰۱ کاهش پیدا کرده: ۰.۶۶ به ۰.۶۵.
در دربی مرسی‌ساید نیز صلاح یک پاس چیپ تماشایی و دقیق، برای خرافنبرخ ارسال کرد تا زمینه‌ساز گل نخست تیمش شود. در بازی هفته پیش مقابل چلسی نیز صلاح سانتر زیبایی داشت که اگر ضربه سر ایساک کمی دقیقتر بود، تبدیل به گل می‌شد. بنابراین از ۴۷ مشارکت صلاح در فصل پیش که رکورد تاریخ لیگ برتر محسوب می‌شود، بخش پاس آن هنوز باقی مانده و به اندازه گل‌های آن پرپر نشده!

اصلی‌ترین دلیل: انتقال یار غار به رئال‌مادرید

آرنولد بدون تردید یار غار صلاح بود، چه در زمین بازی و چه به‌لحاظ رفاقتی در خارج از مستطیل سبز. فصل پیش آرنولد ۱۴۷ پاس خط‌شکن برای صلاح ارسال کرد، حداقل ۳۹ پاس بیش از هر زوج دیگری در لیگ برتر. به جز این دو بازیکن، فقط زوج گواردیول-دوکو در منچسترسیتی، از ۱۰۰ رد شدند: ۱۰۸ پاس خط‌شکن مدافع کروات برای وینگر بلژیکی.
ازین ۱۴۷ پاس، ۳۷ مورد پاس‌های خط‌شکنی بوده که منجر به شکستن خط دفاعی حریف شده بود [توجه کنید که پاس‌های خط‌شکن لزوماً منجر به شکستن دفاع نمی‌شوند و ممکن است باعث شکستن لایه دفاعی در خط میانی هم بشوند]. سایر زوج‌های لیگ برتر، در این آمار حتی به عدد ۳۰ هم نرسیده بودند!
به‌غیر از آرنولد، بازیکنان دیگری هم هستند که کمتر صلاح را تغذیه می‌کنند. کوناته فصل پیش ۸۹ پاس خط‌شکن برای صلاح فرستاد که این فصل به‌شدت کاهش یافته: ۱۰ پاس. البته در فصل ۲۶-۲۰۲۵ نیز لیورپول رکورددار پاس خط‌شکن و منجر شدن این پاس‌ها به موقعیت است: ۴۴۴ پاس، ۱۷ موقعیت و ۸ گل. بیشترین پاس‌های خط‌شکن این فصل برای صلاح، توسط سوبوسلای ارسال شده: ۲۳ پاس. در حال‌حاضر زوج سوبوسلای-صلاح، ۳ امین زوج برتر لیگ در این آمار هستند اما ۲ نکته وجود دارد: ۱- بیشتر پاس‌های خط‌شکن سوبوسلای برای صلاح، زمانی بوده که در خط هافبک بازی می‌کرده و نه در دفاع راست. ۲- میانگین ارسال این پاس‌ها در مقایسه با زوج آرنولد-صلاح کاهش یافته: از ۴.۵ به ۳.۳ در ۹۰ دقیقه.

جانشینان آرنولد

یکی از روش‌های جانشینی آرنولد که در بالا اشاره شد، استفاده از سوبوسلای در دفاع راست بود. حالا بگذارید مدافعان راست تخصصی را بررسی کنیم. کانر بردلی در ۵ حضورش در زمین، ۸ پاس خط‌شکن برای صلاح ارسال کرده که پاس‌های چندان خطرناکی نبوده‌اند! فقط ۳ پاس خط‌شکن بردلی مؤثر بوده و فریمپونگ نیز در ۳ بازی هنوز موفق به ارسال این نوع پاس برای صلاح نشده!
و اما فلورین ویرتز. فروش آرنولد احتمالاً با این هدف انجام شد که بازی ترکیبی ویرتز-صلاح بخشی از خلأ فروش آرنولد را پوشش دهد اما در ۷ بازی ویرتز فقط پاس خط‌شکن برای صلاح فرستاده.

زوج آرنولد-صلاح از نمای نزدیک

در ۳۳ بازی فصل پیش که آرنولد و صلاح هر ۲ در زمین حضور داشتند، صلاح ۲۷ گل زد، میانگین شوت او ۳.۵، میانگین xG غیرپنالتی او ۰.۴۸ و میانگین لمس توپ او در محوطه جریمه حریفان ۱۰.۵ بود. و در ۱۲ بازی در تمام رقابت‌ها که فقط صلاح در زمین بود: فقط ۴ گل، ۲.۳ شوت، ۰.۳ ایکس‌جی غیرپنالتی و ۷.۲ لمس توپ در محوطه جریمه حریفان!

یک نقشه و یک رهیافت

طبق نقشه‌ی لمس توپ‌های صلاح، مشخص است که بیشتر توپ‌های دریافتی او در این فصل (۱۳ لمس توپ)، نرسیده به محوطه جریمه حریف، در جناح راست و در حاشیه خط اوت بوده. خُب از این چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت؟ با توجه به تک‌بعدی شدنِ موقعیت توپ‌های ارسالی برای صلاح، احتمالاً بازی او برای مدافعان حریف قابل پیش‌بینی‌تر شده. توپی که در کنار خط دریافت شود، طبیعتاً خطر کمتری نسبت به لمس توپ در محوطه جریمه حریف دارد!

به‌علاوه فصل گذشته، پاس‌های رو به جلوی که در بالای زمین برای صلاح ارسال می‌شد، رتبه ۱ لیگ برتر بود و ۷۴ پاس با رتبه ۲ فاصله داشت! در حال‌حاضر صلاح فقط ۴۱ پاس دریافت کرده و در رتبه ۶ این آمار است. میانگین پاس‌های رو به جلو خود صلاح نیز از ۴.۴ به ۳.۱ کاهش یافته. [منظور از پاس رو به جلو، پاسیست که در ۲/۳ هجومی ارسال شده و بازیکن را %۲۵ به دروازه حریف نزدیکتر کند]
لیورپول هم‌چنان رکورددار پاس رو به جلو در لیگ برتر است و میانگین آن‌ها کاهش شدیدی نداشته: از ۳۲.۶ به ۲۹.۶. با این وجود، این پاس‌ها توزیع‌شده‌تر از قبل است و برای مثال فلورین ویرتز ۳۶ پاس رو به جلو دریافت کرده اما هیچ گل یا پاس گلی نداشته. احتمالاً می‌توان این‌طور استدلال کرد که صلاح بهترین استفاده‌کننده از این پاس‌ها در لیورپول است و اگرچه هنوز هم بیشترین پاس‌های رو به جلو در ترکیب لیورپول به او می‌رسد اما باز هم کم است. اشلوت باید دوباره مقصد توپ‌ها را به سمت صاحب اصلیش کج کند! درست است که خود او هم کم‌خطرتر شده اما اگر توپ‌های بیشتر و در فضاهای بهتر به او برسد، شاید شاهد بازگشت سریعتر ذهنیت صلاح به تنظیمات کارخانه باشیم، همان ذهنیت گل‌زن و گل‌سازی که فصل پیش داستان قهرمانی شماره ۲۰ لیورپول را نوشت.

راست‌سو شدن لیورپول!

یک نکته بسیار جالب دیگر که شاید کمتر به آن توجه کرده باشید، راست‌سو شدن لیورپول است. یعنی چه؟! از ۱۴ گل لیورپول در این فصل، فقط گل پنالتی صلاح به برنلی، با پای چپ به ثمر رسیده و ۱۳ تلاش دیگر با پای راست بوده. بر خلاف فصل پیش که از ۸۶ گل لیورپول، ۴۰ گل با پای چپ و ۳۲ گل با پای راست (و طبیعتاً بقیه گل‌ها با ضربات سر) به ثمر رسید. انگار سبک بازی لیورپول راست‌سوتر شده که خودبخود روی بازی صلاح نیز اثر دارد!